Zasadnicza natura Mahamudry przypomina wszechogarniającą przestrzeń, która nigdzie nie spoczywa i jest wyzbyta wszelkich pojęć. Nauki Mahamudry pochodzą bezpośrednio od samego Buddy Siakjamuniego, historycznego buddy. Od jego czasów aż po dzień dzisiejszy nauki te zostały przekazane w nieprzerwanej linii. Istnieje ustna lub „szeptana do ucha” linia przekazu oraz pisemna linia przekazu.

Sanskrycki termin mahamudra to po tybetańsku ciakgja cienpo (phjag rgja cien po). Wyrażenie ciakgja cienpo tłumaczy się w naszej tradycji na wiele sposobów. Jednym z głównych źródeł tych wyjaśnień jest Mahamudratilaka Tantra. Ogólnie rzecz biorąc, na ciakgja cienpo składają się tradycyjnie trzy aspekty, które znajdujemy w znaczeniu sylab ciak, gjacienpo.

Pierwsza sylaba ciak odnosi się do pustki lub siunjaty oraz do doświadczenia pustki, które w tradycji Mahamudry musi stać się osobiste i autentyczne. Stąd ciak oznacza najgłębszą świadomość lub wgląd w siunjatę, urzeczywistnienie nierozdzielności samsary i nirwany w ich naturze pustki.

Druga sylaba, gja, w dosłownym znaczeniu to „pieczęć” lub „symbol”. W głębszym sensie gja odnosi się do autentycznej lub nieuwarunkowanej natury mądrości: to doświadczenie wykroczenia poza samsaryczną egzystencję, wolności od subtelnych kajdan złożoności. Gja oznacza wrodzoną właściwość lub trwanie w rzeczywistości wszystkich rzeczy, wychodzące poza dualizm. Jest to pierwotna czystość, która obejmuje wszystko.

Trzecia sylaba cienpo znaczy „wielki” albo „przenikający”. Zasadnicza natura umysłu to natura wszystkiego, która jest wszechobecna. To związek pustki i mądrości. Cienpo wyraża ten związek i urzeczywistnienie, że wolność jest wrodzona prawdziwej naturze rzeczywistości.

Dlatego też Mahamudra oznacza dosłownie „Wielki Symbol”, „Wielką Pieczęć” albo „Wielki Gest”. „Wielka Pieczęć” to pieczęć cesarska. Kiedy cesarz podpisuje dekret konstytucyjny, odbija na nim pieczęć, która wyraża autorytet jego władzy. Do chwili przypieczętowania prawo nic nie znaczy, ale kiedy ten akt nastąpi, prawo obowiązuje wszystkich. W tym przypadku pieczęć jest naturą całej rzeczywistości. Nie ma innej natury ani rzeczywistości poza naturą świetlistości i pustki, naturą zjawiska i pustki. Naturą ego jest wielka pustka. Naturą jaźni jest nieistnienie jaźni. Naturą zjawiskowego świata jest brak egzystencji. Świat ten jest pusty, ale się przejawia. Dlatego mówi się, że pustka nie jest oddzielona od zjawiska, od świetlistości jako takiej.

Używa się również terminu „Wielki Symbol”. Symbol nie oznacza tutaj znaku odsyłającego do czegoś innego. Symbol jest samą rzeczą – prawdziwą, faktyczną rzeczą. Na przykład, możemy powiedzieć o spaghetti, że jest symbolem włoskiej kuchni. Ale gdy jemy spaghetti, to nie jemy symbolu, lecz danie kuchni włoskiej. Podobnie „Wielki Symbol” nie jest obrazkiem przedstawiającym miejsce, które tak naprawdę znajduje się gdzieś indziej. Wielki Symbol jest wielką naturą prawdziwej rzeczywistości. Jest rzeczywistym smakiem prawdziwej natury nierozdzielnej pustki – świetlistości.

Maitripa, wielki indyjski mahasiddha i jeden z ojców linii Kagju, określa Mahamudrę następująco: „Mahamudra jest niedwoistą świadomością, która przekracza intelekt; jest niekonceptualna i klarowna jak wszechogarniająca przestrzeń. Chociaż przejawia bezgraniczne współczucie, jest pozbawiona jaźni. Jest jak odbicie księżyca na powierzchni jeziora. Jest klarowna i niedefiniowalna, bez środka i obwodu, niesplamiona, niesplugawiona, wolna od strachu i pożądania. Jest niczym sen niemowy: czyż da się go wyrazić?”.

Nauki Mahamudry są w buddyzmie tybetańskim esencją nauk szkoły „Nowego Przekładu”. Chodzi tu o tradycje, które rozwinęły się w Tybecie w drugim okresie rozprzestrzeniania buddyjskiej doktryny, który zaczął się w XI wieku. Do szkoły Nowego Przekładu zalicza się szkoły Kagju, Sakja i Gelugpa. Do szkoły Starego Przekładu należy natomiast linia Ningma. Zasadnicze elementy Mahamudry zostają przedstawione podczas podróży mahajany w naukach o „transcendentalnej mądrości” lub „wiedzy” zwanej pradżniaparamita. Nauki o mahamudrze są przekazywane ponadto w różnych tantrach i siastrach. Tantry odwołują się do pism lub nauk Buddy, które uformowały mantrajanę. Siastry są komentarzami lub traktatami filozoficznymi, które objaśniają nauki Buddy.

Tekst jest fragmentem książki Dzogczena Ponlopa Rinpocze „Nagłe przebudzenie”, udostępnionej w całości do bezpłatnego pobrania, jako e-book na stronie http://dharmaebooks.org