Pierwsza i podstawowa myśl buddyzmu dotyczy bezpośredniego podejścia do życia – podejścia uczciwego, bez ograniczeń wywołanych małostkowością lub sentymentalizmem.

Każdy musi sam poznać podstawowe problemy i wartości ludzkiego życia, zanim wejdzie na ścieżkę rozwoju. Osoba znająca zasady hinajany wie, że głównymi cechami życia, które wymagają uczciwego podejścia, są nietrwałość i frustracja. Zrozumiałe jest, że każdy musi wziąć na siebie odpowiedzialność płynącą z pokonywania frustracji, które niesie życie, oraz odpowiedzialność za kultywowanie tych wartości, które są najważniejsze dla człowieka, aby osiągnął spełnienie. Wymaga to osobistego wysiłku, a nie zdania się wyłącznie na pomoc innych ludzi.

Taka dojrzała i realistyczna postawa jest uzupełniona przez mahajanę, która skupia się na współczuciu dla innych i na głębokim zrozumieniu istoty zjawisk. Mahajana uzmysławia nam, że wszelkie doświadczenie, jakkolwiek ograniczające i frustrujące, jest wciąż otwarte u swej podstawy i dlatego nie ma potrzeby szukać indywidualnej drogi ucieczki do niego. Świadomość tego sprawia, że naturalnie powstaje w nas współczucie dla innych, ponieważ nasz los nie jest już ograniczony, niepewny i frustrujący. Uczymy się troszczyć o los innych ludzi i próbować im pomóc. Ponieważ podstawą tego rodzaju współczucia jest zrozumienie, a nie sentymenty, jest ono właściwe i niesie wielką pomoc.

Aby zaspokoić potrzeby i zdolności różnych ludzi, rozwinęło się wiele szkół buddyzmu. Wypracowały one różne techniki medytacyjne, by pomóc w objaśnieniu i radzeniu sobie z problemami, jakie przynosi życie, pomóc w dotarciu do głębokich i wartościowych aspektów ciała i umysłu. Buddyjskie nauki medytacyjne zawsze zajmowały się praktycznymi osiągnięciami, istotnymi energiami i wartościami ludzkiego doświadczenia. Aby dokonać postępu od podstawowych technik do głębokich doświadczeń medytacyjnych, potrzebna jest silna podstawa i poczucie właściwego kierunku.

Tym, którzy przyswoili sobie nauki hinajany i mahajany, buddyzm proponuje wadżrajanę, jako kontynuację i ostateczną „drogę”. Wadżrajana nie jest ograniczoną doktryną, ale ścieżką nieskończonego rozwoju. Całkowicie wychodzi poza dualistyczne medytacje i koncepcje. W wadżrajanie życie nie jest problemem do rozwiązania, lecz doświadczeniem o niewyczerpalnym bogactwie i twórczej energii. Nic nie jest odrzucane ani negowane, bowiem ten; który praktykuje wadżrajanę, rozwija umiejętności dostrzegania i wrażliwość na korzystne aspekty wszystkiego, co istnieje.

Tłumaczenie: Wojciech Herchel

Źródło: buddyzm.edu.pl – fragment książki Tarthang Tulku „Gest Równowagi”. Dom Wydawniczy REBIS, Poznań 1999