Odwaga rodzi się z naszej ufności w mądrość, która widzi pustą naturę ego. Trudno ją jednak rozwinąć, chyba że wcześniej ćwiczyliśmy się w nabieraniu pewności. Odwaga taka nie jest fałszywą pewnością lub ślepą wiarą, zwykłą wiarą w pustkę, nieistnienie ego lub nieistnienie jaźni. Wprost przeciwnie: wymaga analiz i badań.

Można powiedzieć, że oznacza to, iż trzeba należycie przetrawić nauki, aby ich naprawdę zasmakować. Możemy wówczas rzec: „Tak, to jest nieistnienie ego” lub „Nie, to nie jest nieistnienie ego”. Pewność wymaga wiedzy – wyższej wiedzy dotyczącej prawdy o pustce, która w swym najwyższym stadium jest tak właściwie stanem mądrości.

Proces ten można zrozumieć, myśląc o naszym zwyczajnym doświadczeniu. Czy do nieznajomego przypadkowo spotkanego na ulicy powiemy: „Ufam ci w pełni”? Nie. Żeby mieć do kogoś zaufanie, musimy dobrze go znać. Kiedy znamy się z kimś od jakiegoś czasu i mamy wspólne przeżycia, rodzi się wzajemne zrozumienie. Wtedy dopiero możemy powiedzieć z przekonaniem: „Tak, mam do ciebie pełne zaufanie”.

Na podobnej zasadzie musimy zdobyć pewność, rozwijając naszą wiedzę intelektualną, a także wyostrzając intuicyjne zrozumienie i wgląd. Wiedza i mądrość są esencją nauk Madhajamaki, a zwłaszcza Madhajamaki Nagardżuny.

Mądrość Nagardżuny jest kluczem do rozwinięcia naszej pewności co do braku jaźni – pewności, dzięki której możemy przeciąć ego oraz karmiczne pęta przyjaźni z nim. Taka pewność rodzi odwagę, a mając odwagę, możemy położyć kres cierpieniu i zmąceniu oraz zakończyć niezdrowy związek z ego.

Bez względu na pozory związek ten nie jest trwały, ponieważ ego to ciało „obce” – choć może się nam wydawać bardzo bliskie, jest obce naszemu istnieniu. Jest pojęciem zewnętrznym. Pewność niezbędną do przecięcia lgnięcia do ego można zdobyć tylko poprzez rozwijanie wiedzy i mądrości pustki.

Powyższy fragment pochodzi z książki Dzogczena Ponlopa Rinpocze „Nagłe przebudzenie”, udostępnionej w całości do bezpłatnego pobrania, jako e-book na stronie http://dharmaebooks.org